برگردان

با وجود آن که معتقدم حقوق زنان در همه‌ جای دنیا و به ویژه در کشورهای سنتی مثل ایران به شدت پای‌مال می‌شود، نسبت به به کار بردن واژه‌ی «مردسالاری» که فمینیست‌ها زیاد به کار می‌برند، کمی حساسیت دارم. جدا از این که این اصطلاح به طور کلی «مرد»ها را متهم می‌کند، احساس می‌کنم کاربرد آن در شرایط ایران چندان درست نیست. البته شرایط حقوقی خانواده و اجتماع تا حدود زیادی به سود مردان هست، اما در جاهایی هم به شدت به ضررشان است. سیستم نه مردسالار است و نه زن‌سالار، بلکه نامتوازن و نامعقول است. گاهی و شاید اغلب متمایل به یک سوست و گاهی هم برعکس. زنان در خانواده از حق چندانی برخوردار نیستند، قانون رسماً مرد را در جایگاه «رییس خانواده» به رسمیت می‌شناسد. به طور کلی زن شیئی است تزئینی که باید در خدمت مرد و فقط مرد خانواده باشد. از سوی دیگر، مرد به محض آن که ازدواج کند بده‌کار می‌شود. هر زمان که زن اراده کند مرد باید مهریه را بپردازد، مهریه‌ای که این روزها مبلغ آن سر به فلک کشیده است. (اگر ثابت کند پس از خرید، استفاده‌ای از آن نکرده است، این بده‌کاری نصف می‌شود!) وارد شدن به چنین نهادی در چنین شرایطی، هم برای زن‌ها غیرمعقول است و هم برای مردان. حقیقتاً چرا باید دختر وارد نهادی شود که در آن قدرت انتخاب ندارد، حتا برای آمیزش جنسی؛ و باید کاملاً فرمان‌بردار باشد؟ پسر چرا باید وارد نهادی شود که از ابتدا به او بده‌کاری هنگفتی را تحمیل می‌کند؟
به نظر می‌رسد نظام حقوقی خانواده نیاز به دگرگونی کاملی دارد، اما نه از نوع لایحه‌ی حمایت از خانواده!

دوست عزیزم، مهدی سعیدی خواسته بود که منابع کنکور کارشناسی ارشد مترجمی زبان انگلیسی را در این‌جا بنویسم. با توجه به این که بدبختانه منبع موثقی برای تعیین منابع اصلی سوآلات کنکور کارشناسی ارشد وجود ندارد، نمی‌توان به طور قطع این منابع را معرفی کرد. اما برخی از استادان و مدیران‌ گروه‌های زبان از دانشگاه‌های مختلف در سایت‌ها یا وبلاگ‌های خودشان منابعی را پیشنهاد کرده‌اند. (عموماً این فهرست‌ها از روی دست هم نوشته شده است، به همین خاطر TOEFL: Test of English as a Foreign Language و «اصطلاحات» را اشتباه نوشته‌اند.) من در این‌جا کتاب‌هایی را که در این فهرست‌ها مشترک است می‌آورم، بدیهی است، صرفاً پیشنهاد است، مسؤولیتی را در این زمینه بر عهده نمی‌گیرم. جالب است که کتاب فرهنگ آکسفورد (Oxford Advanced Dictionary) هم جزو همه‌ی این فهرست‌ها هست که من نمی‌دانم یعنی چی؟ باید این کتاب را دانشجویان حفظ کنند؟! کتاب‌هایی که از انتشارات سَمت است، معمولاً مشابهی در انتشارات پیام نور هم دارد که به نظر من کتاب‌های بهتری است. برخی از کتاب‌های انگلیسی هم ترجمه شده است. اگر شما اطلاعات موثق‌تری دارید اضافه کنید:

- واژه‌شناسی، تجویدی، پیام نور.

- کاربرد اصطلاحات و تعبیرات، غفار تجلی، سمت.

- ترجمه متون اقتصادی، جعفری گهر، پیام نور.

- ترجمه اسناد و مدارک، اصلان‌زاده، سمت.

- ترجمه متون مطبوعاتی، تجویدی، پیام نور.

- ترجمه متون سیاسی، تجویدی، پیام نور.

- دستور زبان فارسی، انوری، احمدی گیوی، انتشارات فاطمی. (یا دستور زبان فارسی، انوری، پیام نور)

- گرامر انگلیسی، طبیبی، پوران پژوهش.

- لغات و درک مطلب، امیری، پوران پژوهش.

- واژه‌های مترادف و کاربرد آن‌ها ، نوروزی، علامه.

- تئوری‌های ترجمه (انگلیسی)، میرعمادی، سمت.

- مبانی و اصول و روش ترجمه، فرحزاد، علامه.

- بررسی ترجمه متون اسلامی 1 و 2، اناری و الهی قمشه‌ای، سمت.

- بررسی مقابله‌ای ساخت زبان فارسی و انگلیسی ...، ضیاء حسین، ویرا.

مسأله‌ی مدرک جعلی وزیر کشور به یکی از موضوعات جالب رسانه‌ها تبدیل شده است. طولانی شدن این بحث در رسانه‌ها به خاطر موضوع داغ آن نیست، مقاومت و فرافکنی مسؤولان دولتی مسأله را دامنه‌دارتر کرده است. یک نمونه از واکنش‌ها نوشته‌ای است از مشاور رییس‌جمهور در وبلاگ خود در این باره. او خود را به در و دیوار زده است تا از اصل موضوع یعنی ارائه‌ی مدرک جعلی جناب تازه‌وزیر شانه خالی کند. موتور خودبرحق‌نمای وی حقیقتاً خیلی فعال است (نوشته‌ی «چرا پذیرش خطا سخت است؟» را ببینید.)
بررسی اظهارات بامزه‌ی ایشان هم خالی از لطف نیست. با کنایه صحبت کردن ایشان جالب است: «بعضی از آقایان که دکترای‌شان را به برکت بورس دولتی از فرنگ دریافت کرده‌اند» به جای این توضیح طولانی می‌شد نوشت: «احمد توکلی». از این نوشته چنین برمی‌آید که گرفتن «بورس دولتی از فرنگ» چیز بدی است. البته در شرایطی که معلوم نیست بنا بر چه معیارهایی این بورس داده شده است، می‌توان در این مورد بحث کرد، اما موضوع چیز دیگر و مهم‌تری است. یکی از کسانی که می‌خواهد جامه‌ی خدمت‌گزاری در دولت مهرورزی بر تن کند مدرک دکترای یک دانشگاه معتبر خارجی را جعل کرده و به مجلس ارائه داده است تا ثابت کند «ما می‌توانیم» جالب‌تر این است که ایشان سال دیگر باید نتیجه‌ی انتخابات ریاست‌جمهوری را اعلام کند، با این وضع چند نفر آن را باور خواهند کرد؟ جوانکفر به «بعضی از آقایان ...» ایراد گرفته است که «به مثابه‌ی یک متخصص کارشناس آکسفورد با تکیه بر یک ویرگول کم یا اضافه در این مدرک آن را ساختگی و جعلی می‌دانند.» برای تشخیص جعلی بودن آن مدرک اصلاً لازم نیست کسی متخصص یا کارشناس باشد، اشتباهات آن بیش از یک ویرگول است (البته اشتباه حتا در حد یک ویرگول هم از دانشگاهی که شهرتش به انتشار فرهنگ لغت‌های گوناگون است، بخشودنی نیست.) اشتباهات نگارشی و ویرایشی زیاد است، زبان‌آموز انگلیسی در حد متوسط هم می‌تواند این اشتباهات را تشخیص دهد.
سخن دیگر ایشان هم جالب است که «مرجع رسمی برای اعلام نظر صحیح درباره‌ی این مدرک تحصیلی، وزارت علوم است» این سخن از جهاتی درست است و از جهاتی دیگر چرند است! بله، برای استفاده از این مدرک در دانشگاه‌ها و مؤسسات ایران وزارت علوم می‌تواند اظهار نظر کند که آیا مدرک این دانشگاه معتبر است یا نه. اما این که این مدرک اساساً مدرک است یا نه، جعلی است یا واقعی بحث دیگری است. وقتی دانشگاه آکسفورد رسماً اعلام کرده است که مدرکی به آقای کردان نداده است، اظهار نظر وزیر علوم محلی از اعراب ندارد.
در آن نوشته آقای جوانفکر به خاطرات خود پرداخته و نوشته است که در تلویزیون ایشان را به اشتباه «دکتر» و «استاد» خطاب کرده‌اند، و ایشان به نوعی «اپیدمی» پی برده‌اند. ذکاوت ایشان ستودنی است، اما تکلیف ما روشن نشد که بالاخره در آن برنامه‌ی تلویزیونی ایشان واقعیت امر را برای بینندگان اعلام کردند که دکتر نیستند یا نه؟
بحثی که ایشان به عنوان «مدرک‌گرایی» مطرح و نکوهش کرده جای تأمل دارد. پرسش این است که وقتی که مدرک دانشگاهی ملاک نباشد چه چیزی باید جای آن را بگیرد؟ وانگهی اگر واقعاً به این موضوع پی برده‌اند، بهتر است هر چه زودتر عنوان «دکتر احمدی‌نژاد» را در فهرست پیوندهای وبلاگ‌شان اصلاح کنند. آقای رییس‌جمهور با این همه هنری که خودشان، کابینه‌شان و مشاوران‌شان دارند، چه نیازی به این القاب و عناوین دارند؟
در جای دیگری مشاور به تأیید صحبت‌های رییس‌جمهور می‌پردازد، صحبتی که به هیچ وجه جای دفاع ندارد. به کار بردن عبارت «کاغذپاره» به جای مدرک یک دانشگاه معتبر هیچ توجیهی جز عصبانیت ندارد. «انسان‌های برجسته و والا» شاید «نزد خدای متعال بالاترین مراتب را داشته باشند»، اما در دنیای امروز تا دانشی نداشته باشند، خدمتی به خلق نمی‌توانند بکنند.
در حالی که در و دیوار گواهی می‌دهند که آقای کردان مرتکب جعل آن هم از نو فوتوشاپی شده‌اند، جوانفکر در پاسخ به یکی از پیام‌ها با اما و اگر می‌نویسد: «اگر مدرک ایشان واقعاّ جعلی باشد، هرگونه سوء استفاده از آن جرم است و باید در دادگاه صالحه مورد رسیدگی قرار گیرد. آقای کردان هنوز فرصت دفاع از خود را دارند.» جای امیدواری است و ای کاش این فرصت دفاع را همه داشته باشند.

در بررسی لایحه‌ی حمایت از خانواده یا همان جواز چندزنی مردان، نکته‌ای که شاید خیلی به آن پرداخته نمی‌شود، مسأله‌ی «استقلال زنان» است. البته منظورم این نیست که این لایحه ایرادی ندارد، قویاً معتقدم این لایحه ضدانسانی و احمقانه است و هر انسان آزادی‌خواه و شرافتمندی که کاری از دستش برمی‌آید، خوب است که برای جلوگیری از این فاجعه کاری انجام دهد.
اما حرف من این است که اگر زنان استقلال داشته باشند، این لایحه چندان صدمه‌ای به آن‌ها نمی‌زند. چون هر زمان که بخواهند می‌توانند از شوهر جدا بشوند و از خیر شوهری که دلش پیش زن دیگری گیر کرده است، بگذرند و طبیعی است که باید هم بگذرند. اما مسأله این است که نقطه‌ی ضعف بیشتر زنان ایرانی استقلال مادی است، یعنی بدبختانه آن‌ها عموماً برخلاف مردان نمی‌توانند روی پای خودشان بایستند. در مواردی هم که زنی می‌تواند درآمد کافی کسب کند و حتا گاهی بیش از شوهرش، حقوقش را باید در اختیار شوهر بگذارد. معمولاً اگر زن کارمندی زندگی آرامی دارد به احتمال زیاد شوهر حقوق او را می‌گیرد و اگر دعوایی در میان است، نشان می‌دهد که زن هنوز حاضر نشده است که این کار را بکند! مشکل از این‌جا است که قانون این حق را به شوهر داده است که برای کار کردن زن تصمیم بگیرد. یا کار نکن یا پولش را بده به من. برای حل این مشکل در ابتدای زندگی پیش از ازدواج می‌توانند این شرط را بگذارند که از مرد این حق سلب شود و به زن کاملاً این حق را بدهد که برای کار کردنش تصمیم بگیرد، نمی‌دانم از نظر حقوقی این کار شدنی است یا نه. در ضمن وقتی که زن از مرد جدا شود که دیگر نمی‌تواند حقوق او را بگیرد.
مسأله‌ی دیگر وابستگی عاطفی زنان است که به راحتی نمی‌توانند از خانواده حتا اگر با فاجعه‌ای به نام چندزنی روبرو شده باشد دل بکنند. از همه مهم‌تر این که زنان بر مبنای باورهای سنتی از طلاق در هر حالتی به شدت می‌ترسند، گویی پس از طلاق دنیا به آخر می‌رسد. این ترس در مردان هم هست، اما خیلی خیلی کم‌تر. چون مرد طلاق‌گرفته می‌تواند راحت دوباره ازدواج کند اما زن طلاق‌گرفته وضعیت دشوارتری دارد. در فرهنگ سنتی که زن کالایی بیش نیست، مرد طلاق‌گرفته خریداری است که جنسش را یک بار پس داده است، اما زن طلاق‌گرفته جنس دست دوم است. این وضع به راحتی قابل تغییر نیست و همین است که زنان حتا با شوهران چندزنه حاضر می‌شوند زندگی کنند و گاهی از طرف نزدیکان به آنان توصیه می‌شود که اگر هم فهمیدی شوهرت زن دیگری دارد به روی خودت نیاور! (چون در آن صورت برای رعایت «عدالت ملوکانه» همه‌ی حق و حقوقش نصف می‌شود. ولی اگر چندزنی رسمیت پیدا نکند، زن دوم زن مخفی است و زن اول زن آشکار که طبیعی است حق بیشتری دارد.)
فارغ از این لایحه‌ی ابلهانه، زنان برای کسب حقوق برابر باید به کسب استقلال مالی فکر کنند. زنی که تمام تکیه‌ی زندگی‌اش به شوهر است، وضعیت شکننده‌ای دارد. چه این لایحه‌ به تصویب برسد، چه نرسد، شوهر حاکم بلامنازع خانواده است. بسیاری از زنان به ازدواج بیش از کار کردن اهمیت می‌دهند. حتا اگر دنبال تحصیلات عالی هستند، بیشتر برای این است که فقط شوهر بهتری از نظر اجتماعی پیدا کنند و نه این که درآمد و کار خوبی داشته باشند. برای کسب حقوق برابر زنان، این وضعیت باید تغییر کند.