اعلام کاندیداتوری مهدی کروبی برای ریاستجمهوری از طرف حزب متبوع ایشان در چند روز گذشته واکنشهای گوناگونی را در میان اصلاحطلبان برانگیخته است، عدهای این اقدام را «بداخلاقی سیاسی» خواندهاند و برخی دیگر نیز این کار را «برهم زدن نقشهی اصلاحطلبان». اما به نظر میرسد که این اقدام کاملاً قابل پیشبینی بود. در حقیقت از زمانی که مهدی کروبی اعلام کرد که حزب اعتماد ملی را تشکیل خواهد داد، روشن بود که او انتخابات ریاستجمهوری را هدف گرفته است. حزب اعتماد ملی اتفاقاً زمان مناسبی را برای این اعلام نامزدی اعلام کردند، درست پس از آن که رهبری تلویحاً حمایت خودش را از ادامهی ریاستجمهوری احمدینژاد اعلام کرد و برخی دیگر از مقامات زیر نظر ایشان نیز تأکید کردند که بهتر است او رییسجمهور باقی بماند.
اصلاحطلبان متأسفانه استقبال خوبی از این اقدام حزب اعتماد ملی نکردند. حال آن که حضور او میتواند هدیهای باارزش باشد:
- اصلاحطلبان بنا بر مشی دمکراتیک خود باید از حضور دیگر نامزدها استقبال کنند. البته این استقبال به معنای پشتیبانی از وی نخواهد بود. وجود هر کاندیدایی بر رونق انتخابات خواهد افزود و بازار تبلیغات انتخاباتی را داغتر خواهد کرد. این موضوع به سود تمام نامزدها و به ویژه اصلاحطلبان خواهد بود، زیرا حامیان اصولگرایان در هر گونه انتخاباتی حتا در بیرونقترین نوعش بنا بر وظیفهی شرعی شرکت میکنند. از سوی دیگر تجربه نشان داده است که اگر مشارکت مردم در حد بالایی باشد و اصلاح طلبان نامزد شاخصی داشته باشند، پیروز خواهند شد.
- امکان تأیید صلاحیت کروبی بیش از دیگران است. گرچه اصلاحطلبان نباید نسبت به رد صلاحیت نامزد خود کوتاه بیایند. اما هیچ چیز بعید نیست، اگر شرایط دشواری پیش آمد که دیگران رد صلاحیت شدند، حضور او غنیمتی است که نباید بیارزش تلقی شود. حتا اگر او را به معنای واقعی (هوادار دموکراسی و حقوق بشر) اصلاحطلب ندانیم، امتیازهایی زیادی نسبت به احمدینژاد دارد که به راحتی نمیتوان از کنار آن گذشت. هرچه باشد کروبی، کروبی است و احمدینژاد، احمدینژاد.
- در صورتی که کروبی در کنار یک یا چند نامزد اصلاحطلب قرار بگیرد تغییر چندانی در آرای آنان به وجود نمیآورد. به ویژه در مقابل سیدمحمد خاتمی که هیچگونه امتیاز خاصی نخواهد داشت. برخی از تحلیلهای آماری از نتایج انتخابات دور پیشین ریاست جمهوری نشان میدهد که اکثریت قریب به اتفاق هواداران کروبی در دور اول انتخابات، در دور دوم به احمدینژاد پیوستند. یعنی او بیش از آن که آرای اصلاحطلبان را کاهش دهد، از آرای احمدینژاد کم خواهد کرد.
- نکتهای که کمی عجیب به نظر میرسد این است که برخی از هواداران مهدی کروبی، جزء تئوریسینهای تحریم انتخابات نیز هستند! بعضی از فعالان چپگرا در انتخابات پیشین در عین حال که هوادار تحریم انتخابات بودند، در نهایت از وی حمایت کردند، شاید به این خاطر که شعار اقتصادی وی را نزدیک به چپ میدانستند. از جملهی این افراد میتوان از فریبرز رییس دانا نام برد. بنابراین حضور وی اندکی از آمار تحریمکنندگان و مبلغان تحریم خواهد کاست. فعالیت این افراد هیچ خاصیتی جز کاستن از آرای اصلاحطلبان ندارد.
با توجه به این شرایط به نظر میرسد، نباید اصلاحطلبان چندان نگران کروبی باشند بلکه باید روی یک کاندیدای اصلاحطلب تمرکز کنند. اگر احزاب مهم اصلاحطلب، جبهه مشارکت و کارگزاران سازندگی بتوانند روی یک کاندیدای شاخص اصلاحطلب، به ویژه سیدمحمد خاتمی، توافق کنند، چشمانداز پیروزی و بیرون آمدن از این وضعیت نابسامان چندان دوراز دسترس نیست.